Bekrachtigingschema’s en bloggen

Door Quinten van Geest, 25 september 2009

Wanneer je de titel leest, zal je denken: wat heeft dit met usability te maken? Het antwoord is simpel: helemaal niets. In dit allereerste artikel behandel ik de relatie tussen bekrachtigingschema’s en het publiceren van artikelen op een blog. Zelf bezoek ik dagelijks, of zelfs meerdere malen per dag, een aantal blogs op het internet. Elke keer wanneer ik de website open, hoop ik op een nieuw artikel. Zo’n nieuw artikel kan je zien als een bekrachtiger (beloning) voor het gedrag wat ik uitoefen, namelijk het bezoeken van de website.

Op deze manier ga ik bekrachtigingschema’s behandelen. We beginnen met wat objectieve theorie en zullen het langzaamaan interpreteren en naar de praktijk vertalen. Als laatste zal ik in de conclusie kort mijn eigen mening over het onderwerp geven.

Conditioneren

Mensen en dieren kunnen worden geconditioneerd. Simpel gezegd is dat het aanleren (of afleren) van bepaald gedrag. Dit kan op twee manieren: klassiek conditioneren of operant conditioneren (ook wel instrumenteel conditioneren genoemd). Aangezien de theorie van klassiek conditioneren niet heel erg relevant is, zal ik dit niet verder uitwerken. Het operant conditioneren is meer van toepassing, vandaar dat ik dit kort zal toelichten.

Operant conditioneren

Er worden veel experimenten gedaan met dieren, waarin deze beloond worden voor het vertonen van bepaald gedrag. Neem als voorbeeld een kooi met een muis, een knop en een drinkbak. Wanneer de muis op de knop drukt (de respons), loopt er een beetje suikerwater in de drinkbak (de bekrachtiger). Naarmate de muis dit vaker doet, leert zij dat drukken op de knop leidt tot het krijgen van suikerwater. Dit is eigenlijk de essentie van operant conditioneren: het aanleren (of afleren) van bepaald gedrag door middel van belonen (of straffen).

Met deze opgedane kennis over operant conditioneren, zijn we in staat om een stap verder te gaan. We kennen in de psychologie namelijk vier soorten schema’s om bepaald gedrag te bekrachtigen. Ik zal ze aan de hand van voorbeelden uitleggen (de termen zal ik niet compleet vertalen naar het Nederlands, aangezien ik dat niet lekker vind klinken).

Fixed-ratio schema

Je kan het experiment met de muis zo aanpassen, dat de muis pas een beloning krijgt, wanneer ze drie keer op de knop heeft gedrukt. Als de muis dit eenmaal doorheeft, kan je je voorstellen dat de muis nu vaak op die knop gaat drukken. Simpelweg omdat zij niet meteen na de eerste druk een beloning krijgt. We noemen dit een fixed-ratio schema.

Variable-ratio schema

automaatBij een variable ratio schema komt de beloning pas na een willekeurig aantal responsen van de muis. Oftewel: de ene keer krijgt de muis een beloning als zij twee keer op de knop heeft gedrukt en de andere keer krijgt de muis een beloning als zij vijf keer op de knop heeft gedrukt. Dit betekent dat de muis vaker dan bij een fixed-ratio schema op de knop zal drukken, omdat ze niet weet wanneer ze een beloning krijgt.

Een wat minder abstract voorbeeld is een gokautomaat. Je weet nooit wanneer je wat wint, maar je weet dat het ooit zal gebeuren (waardoor je toch geld in de automaat blijft gooien).

Fixed-interval schema

De voorgaande twee schema’s zijn gebaseerd op het aantal responsen van de muis. Een fixed-interval schema is gebaseerd op tijd en dus niet op het aantal responsen. We gaan weer even terug naar de muis. Als we het fixed-interval schema toepassen, houdt dit in dat de eerste respons van de muis na een bepaald tijdsinterval (bijvoorbeeld twee minuten) beloond wordt. De responsen die gegeven worden tijdens het tijdsinterval, worden dus niet beloond.

Variable-interval schema

Als laatste hebben we de variable-interval schema. Dit schema werkt eigenlijk hetzelfde als een fixed-interval schema, echter is het tijdsinterval variabel (en dus elke keer anders).

De praktijk

Het is tijd om deze theorie naar de praktijk te vertalen. Ik, als bezoekerzijnde van een blog, kan geen invloed uitoefenen op het tijdstip waarop een artikel wordt gepubliceerd. Dit houdt in dat de eerste twee bekrachtigingschema’s niet meer relevant zijn. Immers, of ik nou één keer per dag de site bezoek of 20 keer, een artikel zal er niet sneller door worden gepubliceerd.

Met dit gezegd te hebben, houden we dus nog twee bekrachtigingschema’s over. Wanneer je een blog bezit, kan je ervoor kiezen om op vaste dagen en tijdstippen een artikel te publiceren (fixed-interval schema).

Voordelen fixed-interval schema:

  • Mensen weten waar ze aan toe zijn en wanneer ze je website moeten bezoeken;
  • Het creëert een soort structuur, waardoor het geheel als ‘geordend’ kan worden opgevat.

Nadelen fixed-interval schema:

  • Mensen weten ook wanneer ze de website juist niet moeten bezoeken, aangezien dat toch niet tot bekrachtiging leidt. Hierdoor kan je eventuele advertentie-inkomsten mislopen;
  • Als beheerder van het blog moet je blijven voldoen aan een verwachtingspatroon dat (wellicht onbewust) is ontstaan;
  • Wanneer iets niet op tijd is gepubliceerd, heeft men iets om over te klagen (en je weet hoe Nederlanders zijn).

Als eigenaar van een blog kan je er ook voor kiezen om een variable-interval schema te hanteren. Je publiceert artikelen dan op willekeurige momenten.

Voordelen variable-interval schema:

  • Mensen zullen vaker je site bezoeken om te kijken of er al iets nieuws op staat;
  • Meer bezoekers betekent meer kans dat men op een advertentie klikt of iets anders interessants tegenkomt (en dus wellicht onbedoeld blijft ‘hangen’);
  • Mensen worden meer verrast wanneer er daadwerkelijk iets nieuws is gepubliceerd.

Nadelen variable-interval schema:

  • Aangezien er geen verwachtingspatroon is, kan het als gebruikerzijnde ongestructureerd overkomen (en mensen prefereren toch structuur boven chaos);
  • Als schrijverzijnde heb je wellicht discipline en motivatie nodig om iets te publiceren. Wanneer er geen druk achter zit, kan het een hele tijd duren voordat iets af is en gepubliceerd kan worden;
  • Wanneer er teveel tijd tussen publicaties zit, kunnen mensen het vertrouwen opgeven. Ze worden niet vaak genoeg beloond, waardoor ze kunnen afhaken en je site dus niet meer regelmatig bezoeken;

Volgens mij heb ik de meest belangrijke voor- en nadelen opgesomd. Met veel dingen kan je niet zeggen dat het één beter is dan het ander. Ook hier kan dat denk ik niet.

Het beste is volgens mij een combinatie van de twee bekrachtigingschema’s. Hoewel dit theoretisch wellicht niet kan, kan het wel prima worden ingevoerd in de praktijk. Publiceer bijvoorbeeld op vaste dagen artikelen over vaste thema’s. Op deze manier creëer je structuur. De andere dagen kan je gebruiken om je bezoekers te verrassen met niet-aangekondigde artikelen. Zo creëer je denk ik de beste balans. Heb jij een andere visie? Plaats het in een reactie hieronder!

Bron: Psychology (7de editie, 2007) door: Gleitman, Reisberg & Gross



Tags: ,
Geplaatst in: Overig | Geen reacties »


Laat een reactie achter